Nghỉ hưu sớm nghe có vẻ hấp dẫn nếu bạn muốn có thêm thời gian cho sức khỏe, gia đình hoặc một kế hoạch sống khác. Nhưng với lương hưu, nghỉ sớm không chỉ là dừng làm việc sớm hơn. Nó có thể làm giảm số năm đóng BHXH, giảm tỷ lệ hưởng và trong một số trường hợp còn bị trừ tỷ lệ do nghỉ trước tuổi.
Vì vậy, trước khi quyết định nghỉ sớm, bạn cần tách rõ hai câu hỏi: mình có đủ điều kiện nghỉ hưu sớm không, và nếu nghỉ thì lương hưu hằng tháng sẽ thay đổi bao nhiêu.
Nghỉ hưu sớm ảnh hưởng đến lương hưu qua những yếu tố nào?
Ít năm đóng BHXH hơn
Nếu nghỉ sớm, bạn có thể dừng đóng BHXH sớm hơn dự kiến. Số năm đóng ít hơn thường làm tỷ lệ hưởng thấp hơn, nhất là khi bạn chưa đạt mức tối đa theo luật.
Có thể bị trừ tỷ lệ do nghỉ trước tuổi
Trong nhiều trường hợp nghỉ hưu trước tuổi do suy giảm khả năng lao động, mỗi năm nghỉ trước tuổi có thể bị giảm 2% tỷ lệ hưởng lương hưu. Nếu thời gian nghỉ trước tuổi có tháng lẻ, cách tính có thể khác nhau theo quy định cụ thể.
Mức bình quân đóng có thể thấp hơn kỳ vọng
Nếu những năm cuối là giai đoạn bạn có mức đóng cao hơn, nghỉ sớm có thể khiến quá trình tích lũy mức bình quân không tăng như kế hoạch. Điều này đặc biệt đáng chú ý với người có thu nhập tăng dần theo tuổi nghề.
Thời gian sống bằng nguồn hưu trí dài hơn
Nghỉ sớm nghĩa là bạn cần tài chính cho giai đoạn không còn thu nhập lao động sớm hơn. Ngay cả khi vẫn được hưởng lương hưu, bạn cũng cần kiểm tra xem mức hưởng có đủ cho chi phí sinh hoạt hay không.
Khi nào nghỉ hưu sớm có thể hợp lý?
Nghỉ hưu sớm có thể hợp lý nếu sức khỏe không cho phép tiếp tục làm việc, bạn có nguồn thu thay thế, quỹ dự phòng đủ mạnh, hoặc công việc hiện tại tạo rủi ro lớn hơn lợi ích tài chính. Trong trường hợp này, giảm một phần lương hưu có thể là cái giá chấp nhận được để bảo vệ sức khỏe và chất lượng sống.
Ngược lại, nếu bạn chỉ muốn nghỉ vì áp lực ngắn hạn nhưng chưa có kế hoạch tài chính rõ ràng, nên mô phỏng kỹ trước. Khoảng chênh lệch lương hưu mỗi tháng có thể kéo dài trong nhiều năm.
Cách tự kiểm tra trước khi nghỉ hưu sớm
Trước tiên, hãy xác định tuổi nghỉ hưu chuẩn của mình và số năm dự kiến nghỉ sớm. Sau đó, kiểm tra tổng thời gian đã đóng BHXH, mức đóng bình quân và trường hợp nghỉ hưu của bạn có thuộc diện bị giảm trừ hay không.
Tiếp theo, hãy so sánh hai kịch bản: nghỉ đúng tuổi và nghỉ sớm. Với mỗi kịch bản, cần nhìn ít nhất ba con số: lương hưu hằng tháng, tổng thời gian phải tự lo chi phí trước khi hưởng hưu nếu có, và số tiền dự phòng cần có.
Dùng công cụ để so sánh kịch bản
Bạn có thể dùng công cụ so sánh nghỉ hưu sớm của Ucal để thử các mốc nghỉ sớm và xem tác động lên lương hưu dự kiến. Nếu muốn hiểu công thức nền, hãy đọc thêm bài tính lương hưu hằng tháng theo BHXH như thế nào.
Nếu sau khi mô phỏng thấy lương hưu thấp hơn mục tiêu, bạn có thể tiếp tục với công cụ tối ưu lương hưu để xem đóng thêm hoặc điều chỉnh giả định có giúp cải thiện kết quả không.
Kết luận
Nghỉ hưu sớm có thể làm lương hưu thấp hơn do ít năm đóng BHXH hơn, tỷ lệ hưởng thấp hơn và có thể bị giảm trừ vì nghỉ trước tuổi. Quyết định này không nên chỉ dựa trên cảm giác muốn dừng việc. Hãy mô phỏng cả kịch bản đúng tuổi và nghỉ sớm để biết phần đánh đổi thực sự nằm ở đâu.
