Nhiều người chỉ hỏi khoản vay sẽ phải trả tổng cộng bao nhiêu lãi, nhưng con số dễ gây áp lực nhất lại là số tiền phải trả từng tháng. Cùng một khoản vay, cùng lãi suất và thời hạn, cách tính trả góp khác nhau có thể khiến dòng tiền mỗi tháng rất khác.
Vì vậy, trước khi ký hợp đồng vay, bạn nên hiểu rõ hai cách tính phổ biến: dư nợ giảm dần và trả đều hằng tháng. Đây là nền tảng để đọc bảng trả nợ, so sánh phương án vay và tránh bất ngờ sau giai đoạn ưu đãi.
Lãi vay trả góp được tính từ những yếu tố nào?
Một khoản vay trả góp thường phụ thuộc vào bốn biến chính: số tiền vay, lãi suất, thời hạn vay và phương pháp trả nợ. Trong đó, phương pháp trả nợ là yếu tố nhiều người bỏ qua vì nghĩ ngân hàng đã tính sẵn.
Thực tế, phương pháp trả nợ quyết định khoản tiền mỗi tháng được chia giữa gốc và lãi như thế nào. Nếu hiểu phần này, bạn sẽ biết vì sao có phương án tháng đầu trả cao nhưng giảm dần, trong khi phương án khác giữ khoản trả gần như ổn định.
Số tiền vay và thời hạn vay
Số tiền vay càng lớn, khoản trả hằng tháng càng cao. Thời hạn vay càng dài, khoản trả mỗi tháng có thể nhẹ hơn nhưng tổng lãi thường tăng vì dư nợ tồn tại lâu hơn.
Với khoản vay mua nhà, bạn không nên chỉ kéo dài thời hạn để giảm số tiền phải trả tháng đầu. Điều quan trọng hơn là khoản trả có nằm trong ngưỡng dòng tiền an toàn hay không.
Lãi suất và thời điểm thay đổi lãi
Lãi suất ưu đãi chỉ là phần đầu của khoản vay. Sau giai đoạn ưu đãi, lãi suất có thể thả nổi theo chính sách của ngân hàng. Khi mô phỏng khoản vay, bạn nên thử cả lãi suất hiện tại và một kịch bản cao hơn để xem biên an toàn.
Dư nợ giảm dần hoạt động như thế nào?
Với dư nợ giảm dần, tiền gốc trả mỗi tháng thường được chia đều theo thời hạn vay. Tiền lãi của từng tháng được tính trên dư nợ còn lại. Khi dư nợ giảm, phần lãi cũng giảm theo.
Cách này làm khoản trả tháng đầu cao hơn, vì lúc đó dư nợ còn lớn. Càng về sau, tiền lãi giảm dần nên tổng tiền phải trả mỗi tháng cũng giảm. Đây là lý do nhiều người thấy bảng trả nợ theo dư nợ giảm dần có vẻ nặng lúc đầu nhưng dễ thở hơn về cuối.
Ưu điểm của dư nợ giảm dần là dễ nhìn thấy tiến độ trả gốc. Người vay cũng dễ đánh giá thời điểm nào phần lãi bắt đầu giảm đáng kể. Nhược điểm là những tháng đầu cần dòng tiền khỏe hơn, nhất là khi vay số tiền lớn.
Trả đều hằng tháng phù hợp khi nào?
Trả đều hằng tháng thường được thiết kế để khoản thanh toán mỗi kỳ ổn định hơn. Phần lãi và phần gốc thay đổi bên trong, nhưng tổng số tiền phải trả hằng tháng ít biến động hơn so với dư nợ giảm dần.
Ưu điểm lớn nhất là dễ lập ngân sách. Người vay biết gần đúng mỗi tháng cần dành ra bao nhiêu tiền cho khoản nợ. Điều này hữu ích với người có thu nhập cố định, đang nuôi gia đình hoặc cần kiểm soát dòng tiền chặt.
Tuy nhiên, sự ổn định không có nghĩa là khoản vay rẻ hơn. Bạn vẫn cần kiểm tra tổng lãi, dư nợ còn lại qua từng năm và điều kiện tất toán trước hạn.
Cách đọc bảng trả nợ để không bị nhầm
Một bảng trả nợ tốt nên cho bạn thấy ít nhất bốn thông tin: tiền gốc trả kỳ này, tiền lãi kỳ này, tổng tiền phải trả và dư nợ còn lại. Nếu chỉ nhìn tổng tiền phải trả, bạn dễ bỏ qua tốc độ giảm nợ thực sự.
Đừng chỉ nhìn tháng đầu
Tháng đầu cao hay thấp không đủ để kết luận khoản vay đắt hay rẻ. Với dư nợ giảm dần, tháng đầu cao là điều bình thường. Với trả đều hằng tháng, khoản trả ổn định hơn nhưng cần xem tổng lãi trong toàn kỳ.
Luôn kiểm tra kịch bản sau ưu đãi
Nếu khoản vay có lãi suất ưu đãi, hãy xem bảng trả nợ sau khi ưu đãi kết thúc. Đây thường là thời điểm áp lực dòng tiền tăng lên. Một khoản vay nhìn vừa sức trong năm đầu có thể trở nên căng nếu lãi suất thả nổi cao hơn dự kiến.
Nên chọn dư nợ giảm dần hay trả đều?
Không có một phương pháp phù hợp với mọi người. Nếu thu nhập hiện tại tốt, có quỹ dự phòng và muốn khoản nợ giảm rõ theo thời gian, dư nợ giảm dần là lựa chọn đáng cân nhắc. Nếu cần ổn định ngân sách hằng tháng, trả đều hằng tháng có thể dễ quản lý hơn.
Với khoản vay mua nhà, bạn có thể đọc thêm bài Dư nợ giảm dần là gì để hiểu sâu hơn về cách tiền gốc và lãi thay đổi theo thời gian.
Trước khi quyết định, hãy thử nhập số tiền vay, lãi suất và thời hạn vào công cụ tính lãi vay trả góp. Nếu khoản vay gắn với mua nhà, bạn nên kiểm tra thêm bằng công cụ tính lãi vay mua nhà để nhìn cả chi phí mua, ưu đãi lãi suất và dòng tiền dài hạn.
